Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν ρίχνει σκιές στον αγροτικό κόσμο, προμηνύοντας εκρηκτικές αυξήσεις στις τιμές στα λιπάσματα και αε άλλες εισροές. Ειδικοί εκτιμούν ότι αυτή η κίνηση, αν παραταθεί, θα πλήξει άμεσα τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, μεταφέροντας το κόστος από τα διεθνή μάρκετ στις καλλιέργειες και, εντέλει, στο τραπέζι κάθε καταναλωτή.
Το Στενό του Ορμούζ, μήκους μόλις 39 χιλιομέτρων μεταξύ Ιράν και Ομάν, λειτουργεί ως πύλη για το 21% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 25% του υγροποιημένου φυσικού αερίου, σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις της EIA (U.S. Energy Information Administration). Πέρα από την ενέργεια, διέρχονται από εδώ κρίσιμες πρώτες ύλες για λιπάσματα, όπως αμμωνία, ουρία και φωσφορικά, που παράγονται κυρίως σε χώρες του Κόλπου. Το 30% περίπου της παγκόσμιας παραγωγής αζωτούχων λιπασμάτων εξαρτάται από αυτή τη διαδρομή, ενώ η Ινδία και η Σαουδική Αραβία είναι βασικοί εξαγωγείς.
Ο αντίκτυπος του κλείσιμου στα λιπάσματα
Πρόσφατα γεγονότα επιβεβαιώνουν την ευαισθησία: Στις 3 Μαρτίου 2026, ιρανικές δυνάμεις ανακοίνωσαν προσωρινό αποκλεισμό ως αντίποινα σε κυρώσεις, προκαλώντας άμεση άνοδο 15% στις τιμές αμμωνιακής νιτρικής στην αγορά της Ευρώπης. Η ναυτιλία έχει διακοπεί, με δεξαμενόπλοια να ανακατεύονται, ενώ ασφαλιστικές εταιρείες διπλασιάζουν τα πριμ.
Οι αγρότες, ειδικά στην Ελλάδα, νιώθουν ήδη τον κραδασμό. Τα λιπάσματα αντιπροσωπεύουν το 20-30% του κόστους παραγωγής σε καλλιέργειες όπως σιτάρι, καλαμπόκι και βαμβάκι, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Μια αύξηση 20% στις τιμές μπορεί να μειώσει τις αποδόσεις κατά 10-15%, καθώς οι παραγωγοί θα περιορίσουν τις δόσεις.
Στην Ελλάδα, όπου οι εισαγωγές λιπασμάτων φτάνουν περίπου τις 500.000 τόνους ετησίως, οι τιμές έχουν ήδη εκτιναχθεί κατά 12% από αρχές Φεβρουαρίου. Στη Μακεδονία, αγρότες εκφράζουν ανησυχία για φθινοπωρινές σπορές, με εναλλακτικές διαδρομές όπως το Σουέζ να αυξάνουν το κόστος logistics κατά μεγάλο ποσοστό. Παγκοσμίως, η FAO προειδοποιεί για πίεση σε τροφίμων, με πιθανή άνοδο 5-8% σε δημητριακά έως το καλοκαίρι.
Η κατάσταση θυμίζει το 2019, όταν εντάσεις στο Στενό ώθησαν τις τιμές ουρίας κατά 40%. Ωστόσο, η ΕΕ εξετάζει αποθέματα και εναλλακτικές πηγές από Ρωσία και Μαρόκο. Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση συζητά επιδοτήσεις, ενώ αγρότες καλούνται σε βιολογικές πρακτικές για μείωση εξάρτησης.
Η γεωπολιτική αστάθεια υπενθυμίζει την ευθραυστότητα του αγροτικού συστήματος. Χωρίς γρήγορη αποκλιμάκωση, οι επιπτώσεις θα βαθύνουν, πιέζοντας οικονομίες όπως η ελληνική, που βασίζεται κατά 15% στην πρωτογενή παραγωγή.
Πηγή: thessalikigi.gr
