Η χαμηλή εκπαιδευτική κάλυψη των Ελλήνων αγροτών σε προγράμματα κατάρτισης και εκπαίδευσης αναδεικνύεται ξανά ως κρίσιμο ζήτημα στην αγροτική στρατηγική της χώρας. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η Ελλάδα υστερεί δραματικά σε σύγκριση με τα υπόλοιπα κράτη της ΕΕ, με ποσοστά συμμετοχής που θυμίζουν αποικιακή εποχή σε έναν σύγχρονο αγροτικό χάρτη.
Σύμφωνα με δεδομένα από την Eurostat για την περίοδο 2024-2025, η Ελλάδα κατρακυλά στην προτελευταία θέση ανάμεσα στα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση των αγροτών. Μόνο το 0,7% των Ελλήνων παραγωγών έχει ολοκληρώσει πλήρη πρόγραμμα αγροτικής κατάρτισης – ένα νούμερο που είναι 14 φορές μικρότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 10,2%. Για σύγκριση, στη Γαλλία και την Ολλανδία τα αντίστοιχα ποσοστά σκαρφαλώνουν πάνω από 30%, ενώ χώρες όπως η Δανία και η Γερμανία αγγίζουν το 25-28%, σύμφωνα με αναλύσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αγροτικής Πολιτικής.
Η έλλειψη αγροτικής εκπαίδευσης
Αυτή η εικόνα δεν είναι καινούργια. Ήδη από το 2023, η ΕΕ είχε επισημάνει στην ετήσια έκθεσή της για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) ότι η Ελλάδα, μαζί με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, υστερεί σε βασικούς δείκτες εκπαίδευσης, επηρεάζοντας την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία στον κλάδο. Σύμφωνα με αναφορές, η χαμηλή συμμετοχή οφείλεται σε παράγοντες όπως η ηλικία των αγροτών, η έλλειψη ελκυστικών προγραμμάτων και η δυσπιστία απέναντι σε δημόσιες πρωτοβουλίες.
Ποιοι είναι οι λόγοι πίσω από αυτή την καθυστέρηση; Πρώτον, η γεωγραφική διασπορά των εκμεταλλεύσεων σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, όπως η Μακεδονία και η Ήπειρος, δυσχεραίνει την πρόσβαση σε σεμινάρια. Δεύτερον, τα προγράμματα της ΚΑΠ, όπως το ΠΑΑ 2023-2027, προσφέρουν χρηματοδότηση για κατάρτιση (πάνω από 50 εκατ. ευρώ για την Ελλάδα), αλλά η γραφειοκρατία και η περιορισμένη προώθηση τα καθιστούν μη ελκυστικά. Μια μελέτη του Πανεπιστημίου Πατρών (2025) αποδίδει το πρόβλημα και σε πολιτιστικούς παράγοντες: πολλοί αγρότες βλέπουν την εκπαίδευση ως “αστική πολυτέλεια”, προτιμώντας την εμπειρία της παράδοσης.
Οι επιπτώσεις είναι βαρύτατες. Χωρίς γνώσεις σε ψηφιακά εργαλεία, βιώσιμες καλλιέργειες ή διαχείριση κλιματικής αλλαγής, οι Έλληνες αγρότες δυσκολεύονται να ανταπεξέλθουν σε προκλήσεις όπως η ξηρασία του 2025 ή οι αυξανόμενες τιμές ενέργειας. Η παραγωγικότητα ανά εκτάριο μένει 20-30% χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η εξαγωγή βιολογικών προϊόντων –ένα δυναμικό πεδίο– περιορίζεται λόγω έλλειψης πιστοποιήσεων.
Για να αντιστραφεί η τάση, η ΕΕ πιέζει για ψηφιακά προγράμματα, όπως η πλατφόρμα AGRILEARN, που ήδη εφαρμόζεται σε 15 χώρες με επιτυχία. Ειδικοί από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών συνιστούν συνεργασίες με τοπικούς συνεταιρισμούς και κίνητρα όπως φοροαπαλλαγές για εκπαιδευόμενους.
Η βελτίωση της αγροτικής εκπαίδευσης δεν είναι πολυτέλεια, αλλά επένδυση για την επιβίωση του κλάδου. Με στοχευμένες δράσεις, η Ελλάδα μπορεί να ανέβει από την ουρά στην πρώτη δεκάδα της ΕΕ, ενισχύοντας την οικονομία και την ανθεκτικότητα των αγροτών της.
Πηγή: economistas.gr
